Postęp w zakresie ustalania sposobu oraz tworzenia szeroko rozumianego instrumentarium funkcjonowania Lasów Państwowych.

Wydaje się, że oddalenie na pewien czas systemowo - prawnych zagrożeń polskiego modelu leśnictwa, stanowi dobra podstawę do opracowania oraz wprowadzenia w Lasach Państwowych zintegrowanego programu rozwojowo - dostosowawczego, mające na celu w szczególności:

1. poprawę prawa leśnego, w szczególności poprzez dookreślenie systemu finansowego Lasów Państwowych (w tym jego przystosowanie do wykorzystywania środków budżetu Unii Europejskiej;
2. udoskonalenie metod identyfikacji oraz uwzględniania w gospodarce leśnej obszarów funkcjonalnych (regionalizacja przyrodniczo - leśna, typologia siedliskowa, obszary funkcjonalne w nasiennictwie i selekcji, wydzielenia leśne);
3. udoskonalenie metodologii waloryzacji wydzieleń leśnych pod względem funkcji lasu (ranking funkcji lasu w poszczególnych wydzieleniach leśnych);
4. opracowanie oraz wprowadzenie w Lasach Państwowych programu zwiększenia użyteczności informatycznej bazy danych;
5. opracowanie, opisanie oraz wprowadzenie do gospodarki leśnej  technologii kształtowania metodami gospodarki leśnej poszczególnych funkcji, pełnionych przez las w poszczególnych wydzieleniach oraz większych obszarach terytorialnych;
6. opracowanie oraz wprowadzenie metod określania wartości nieruchomości leśnych;
7. opracowanie, opisanie oraz wprowadzenie do gospodarki leśnej  zarządzania genotypami w uzupełnieniu słusznie dominującego  zarządzania fenotypami;
8. udoskonalenie metod diagnozowania zagrożenia lasów od niekorzystnych czynników biotycznych, m.in. w celu dalszego racjonalizowania (w tym przede wszystkim minimalizowania) skali oraz zakresu ograniczania liczebności szkodliwych owadów metodami inwazyjnym;
9. znowelizowanie programu, mającego na celu podniesienie efektywności kreowania kontraktowego wykonawstwa zadań gospodarczych w ramach gospodarki leśnej;
10. przeprowadzenie analizy legalności, celowości oraz uzasadnienia ekonomicznego sprywatyzowania w określonej skali zasadniczej działalności administracyjnej, realizowanej z użyciem  czynności faktycznych (utrzymanie czystości, zaopatrzenie materiałowe, transport administracyjny itd.);
11. nadrobienie zapóźnień w postępowaniu wieczysto - księgowym , porządkującym stosunki własnościowe w odniesieniu do  majątku nieruchomego we władaniu Lasów Państwowych,
12. zdecydowane podniesienie poziomu zinformatyzowania zasadniczej działalności administracyjnej w Lasach Państwowych;
13. opracowanie wzorca oraz wprowadzenie podziału zadań oraz uprawnień w obrębie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe,
14. podniesienie świadomości prawniczej pracowników jednostek organizacyjnych Lasów Państwowych,
15. ustalenie jasnych reguł identyfikowania osobistej działalności pozasłużbowej pracowników jednostek organizacyjnych Lasów Państwowej z punktu widzenia zakazu stwarzania konkurencji pracodawcy.

Na odrębne omówienie zasługują sprawy, związane z zasadami sprzedaży drewna sprzedaży drewna przez jednostki organizacyjne Lasów Państwowych. Uprawnienie Lasów Państwowych (jednostek organizacyjnych Lasów Państwowych) do handlu drewnem od zawsze było kwestionowane jako przywilej monopolistyczny. Z tego względu pojawiały się, pojawiają oraz będą pojawiać postulaty oraz gotowe projekty prawne, mające na celu oddzielenie jeśli nie pozyskania i sprzedaży, to przynajmniej sprzedaży drewna od gospodarki leśnej, z następczym ulokowaniem tej działalności w szeregu podmiotach zewnętrznych.

W Lasach Państwowych powinna nastąpić zmiana reguł zasad  sprzedaży drewna z zachowaniem następujących warunków brzegowych:

1. inicjatywa sprzedaży, przy uwzględnieniu partnerstwa nabywców przy ustalaniu reguł handlu, powinna pozostać przy Lasach Państwowych: pozyskanie, a także sprzedaż drewna nie jest bowiem celem samym sobie; jest częścią składową hodowli, ochrony i użytkowania drzewostanów; środki ze sprzedaży drewna mają być wykorzystywane do kształtowania przez Lasy Państwowe wielu funkcji niematerialnych,
2. stosowanie do wymagań wynikających z regulacji ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów - w zasadach sprzedaży drewna należy dokonać zasadniczego podziału na sprzedaż bezpośrednią oraz sprzedaż za pomocą pośredników,
3. dla sprzedaży bezpośredniej oraz pośredniej należy ustalić przejrzyste zasady wydzielania drewna do sprzedaży regionalnej i krajowej (sprzedaż przez związki przedsiębiorców)
4. nadleśnictwa powinny być traktowane jak przedsiębiorcy, a regionalne dyrekcje Lasów Państwowych oraz Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych jak związki przedsiębiorców w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów,
5. na poziomie lokalnym, dla sprzedaży bezpośredniej oraz pośredniej,  powinny być w sposób przejrzysty zdefiniowane: rynek sprzedaży quasi detalicznej, rynek sprzedaży drewna nabywcom drobnym o nieustabilizowanym w ciągu roku zapotrzebowaniu na surowiec drzewny, zasadniczy rynek lokalny, rynek drewna rezerwowego,  lokalny rynek drewna trudno - zbywalnego,
6. sprzedaż na zasadniczym rynku lokalnym powinna zasadniczo mieć charakter przetargowy,
7. należy rozważyć uruchomienie giełdy drzewnej ( w tym elektronicznej giełdy drzewnej) do sprzedaży drewna na rynku regionalnym oraz krajowym,
8. wnikliwej analizy wymaga zakres przyrzeczeń surowcowych oraz innych wieloletnich zobowiązań Lasów Państwowych względem planowanej przez kapitał zagraniczny budowy wielkich kombinatów tartacznych

5. Podsumowanie

Niniejsze opracowanie zostało przygotowane jedynie jako wstęp do szczegółowego programu działań doskonalących funkcjonowanie Lasów Państwowych.

W powiązaniu z zamieszczonymi już na stronie internetowej Stowarzyszenia:

• opracowaniem na temat pomysłów restrukturyzacyjnych, z jakimi polskie leśnictwo było zmuszone zmagać się w latach 1998 - 2001 oraz
• krytyczną analizą możliwości przekształcenia Lasów Państwowych w spółkę prawa handlowego, niniejsze opracowanie należy traktować jako dowód na to,
• że przy obecnej misji oraz obszarze zadaniowym Lasów Państwowych nie może być mowy o alternatywie dla współczesnej, utrwalanej przez osiemdziesiąt lat, formy organizacyjno - prawnej tej państwowej jednostki organizacyjnej, oraz
• że formę tę można precyzyjnie nazwać oraz osadzić w polskim systemie prawnym - wbrew pojawiającym się na ten temat opiniom.

Aby Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe mogło jeszcze pełniej realizować swoją misję, odgrywając w jej ramach znaczącą rolę w pobudzaniu procesów rozwojowych terenów niezurbanizowanych, jednostki tej nie trzeba reformować, lecz porządkować i doskonalić.

Kolejne publikacje Stowarzyszenia zostaną poświęcone prezentacji szczegółowych programów w tym zakresie.